Bách khoa tiền mã hóa bằng tiếng Việt · Giải thích rõ ràng, không hô hào, không dự đoán giáGiới thiệuLiên hệ
Sổ Tay CoinBách khoa tiền mã hóa và blockchain Bắt đầu từ đây

Hạ tầng blockchain

Cập nhật lần cuối: 1 tháng 11, 2026

Phía sau mỗi đồng coin là một mạng lưới có luật riêng. Có mạng nhanh, có mạng thiên về an toàn, nhưng không mạng nào hoàn hảo mọi mặt.

Giới công nghệ hay nói về "bộ ba bất khả thi" của blockchain: một mạng rất khó đồng thời đạt mức cao nhất về bảo mật, phi tập trung và khả năng mở rộng. Mỗi blockchain chọn một cách cân bằng khác nhau.

Với người dùng, việc chọn mạng nào quyết định phí cao hay thấp, chuyển nhanh hay chậm và bạn phải tin vào bao nhiêu bên trung gian.

Layer 1

Layer 1 là các blockchain độc lập có cơ chế đồng thuận riêng như Bitcoin, Ethereum, Solana, Cardano, Avalanche. Solana chẳng hạn dùng máy chủ cấu hình rất mạnh để đạt tốc độ cao, đổi lại việc vận hành node xác thực tốn kém hơn.

Layer 2 và rollup

Layer 2 chạy phía trên một blockchain nền và mượn độ an toàn của nó. Optimistic rollup (Arbitrum, Optimism) mặc định giao dịch là đúng và để một khoảng thời gian khiếu nại. ZK rollup tạo bằng chứng mật mã cho mỗi lần thay đổi trạng thái. Nhiều rollup hiện vẫn do một đơn vị duy nhất vận hành, đây là điểm rủi ro.

Oracle

Blockchain chỉ biết dữ liệu trên chuỗi. Muốn hợp đồng thông minh biết tỷ giá USD/VND, cần có oracle đưa dữ liệu bên ngoài vào. Chainlink là cái tên phổ biến nhất. Dữ liệu oracle bị thao túng từng gây thiệt hại hàng triệu USD trong DeFi.

Cầu nối (bridge)

Cầu nối chuyển tài sản giữa các blockchain: khóa tài sản ở chuỗi này và phát hành bản tương ứng ở chuỗi kia. Vì giữ lượng tiền lớn, cầu nối là mục tiêu ưa thích của hacker. Vụ tấn công cầu Ronin năm 2022, gắn với game Axie Infinity do đội ngũ người Việt phát triển, gây thiệt hại khoảng 600 triệu USD.